Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
👥 Vì sao chủ đề “xã hội” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao tục ngữ về xã hội thường là tiếng nói của kẻ thấp cổ bé họng — phê phán thói đời, quan lại tham nhũng, sự bất công — được cất lên an toàn dưới vỏ bọc "chuyện xưa tích cũ" mà không ai có thể quy trách nhiệm cho một cá nhân cụ thể.
Bó đũa chọn cột cờ
Tục ngữTrong số nhiều người xấu khó tìm được người tốt — chọn lọc kỹ càng.
Giương đông kích tây
Tục ngữGiả vờ tấn công hướng này nhưng thực ra đánh hướng kia, dùng mưu kế đánh lạc hướng.
Già đòn non nhẽ
Tục ngữNgười già kinh nghiệm thích dùng sức mạnh, kẻ non nớt thích lý lẽ.
Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ
Tục ngữHỏi người già khi ra ngoài vì kinh nghiệm, hỏi trẻ con ở nhà vì chúng nghe ngóng chuyện gần.
Đói ăn vụng túng làm càn
Tục ngữHoàn cảnh khốn cùng dễ khiến người ta làm điều sai trái, nghèo đói sinh tội lỗi.
Cá mè một lứa
Tục ngữCùng một loại, như nhau về phẩm chất — thường để chỉ nhóm người xấu như nhau.
Cá vàng bụng bọ
Tục ngữBề ngoài đẹp đẽ nhưng bên trong xấu xa — vẻ ngoài lừa dối.
Cái nết đánh chết cái đẹp
Tục ngữPhẩm hạnh tốt đẹp quan trọng hơn ngoại hình — đức hạnh hơn nhan sắc.
Có đi/qua có lại mới toại lòng nhau
Tục ngữTrong quan hệ phải biết đáp lại ân tình, có qua có lại mới hài lòng nhau.
Đèn nhà ai nấy rạng
Tục ngữAi lo phần nhà nấy, không can thiệp vào chuyện người khác.
Cách sông mới phải lụy đò
Tục ngữPhải nhờ cậy người khác khi gặp khó khăn, hoàn cảnh bắt buộc phải nhờ vả.
Ai cũng/chả muốn phấn dồi mặt, chứ/chớ ai muốn phấn dồi gót chân
Tục ngữAi cũng muốn được trọng dụng ở vị trí tốt, chứ không ai muốn bị coi thường.
Dân ta phải biết sử ta(, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.)
Tục ngữNgười Việt cần biết lịch sử đất nước mình để hiểu rõ nguồn gốc dân tộc.
Giả lễ Chúa mường
Tục ngữLàm bộ lễ phép trước mặt người có quyền thế, giả tạo lịch sự.
Ba mặt một nhời
Tục ngữNói trước ba người chứng kiến thì lời nói đó phải được giữ — chứng thực lời hứa.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)