Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
🏠 Vì sao chủ đề “tình cảm gia đình” lớn trong ca dao tục ngữ
Chữ "hiếu" trong ca dao Việt không phải giáo điều xa xôi mà gắn với hình ảnh rất cụ thể — công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn — bởi gia đình nhiều đời là đơn vị kinh tế và đạo lý duy nhất mà người nông dân có thể dựa vào.
Dì ruột thương cháu như con Rủi mà không mẹ cháu còn cậy trông vào ai
Ca daoTôm càng lột vỏ bỏ đuôi, Giã gạo cho trắng mà nuôi mẹ già,
Ca daoGió mùa thu mẹ ru con ngủ Năm canh dài, mẹ thức đủ năm canh.
Ca daoMẹ ơi! Đừng gả con xa, Chim kêu gà gáy biết nhà mẹ đâu. Chim đa đa đậu nhánh đa Chồng gần không lấy, lại lấy chồng xa.
Ca daochim trời ai dễ đếm lông Nuôi con ai dễ kể công tháng ngày
Ca daoCó tát cạn biển Đông mới tỏ tường lòng mẹ Không trèo qua non Thái sao thấu hiểu tình cha
Ca daoDẫu rằng da trắng tóc mây Đẹp thì đẹp vậy, dạ này không ưa Vợ ta dù có quê mùa Thì ta vẫn cứ sớm trưa vui cùng.
Ca daoVí dầu con phụng bay qua Mẹ nói con gà con cũng nói theo
Ca daoLời kinh vang dạy ngân nga Chạm vào lòng nhớ đến đạo lí làm con Lênh đênh chiếc bách giữa dòng Thương thân goá bụa, phòng không lỡ thì Gió đưa cây trúc ngã quỳ Ba năm trúc tiết còn gì mùa xuân
Ca daoThà ăn bắp hột chà vô Còn hơn giàu có mồ côi mẹ già.
Ca daoVợ chồng là nghĩa cả đời Ai ơi nhớ nghĩ những lời thiệt hơn.
Ca daoĐi khắp cả cuộc đời, khi con khôn lớn Mang cả tấm thân gầy cha che chở đời con Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc
Ca daoGió thúc cội dinh nhánh tùng khua rúc rắc Nhớ cha mẹ ruột da thắt gan teo.
Ca daoVí dầu mẹ chẳng có chi Chỉ con với mẹ chẳng khi nào rời.
Ca daoChiều chiều ra đứng ngõ sau Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Ca daoTừ ngày em về làm dâu Thì anh dặn trước bảo sau mọi lời Mẹ già dữ lắm em ơi! Nhịn ăn, bớt ngủ mà nuôi mẹ già Nhịn cho nên cửa nên nhà Nên kèo, nên cột, nên xà tầm vông Nhịn cho nên vợ nên chồng Thì em coi sóc lấy trong cửa nhà.
Ca daoMẹ ơi! đừng đánh con hoài, Để con bắt cá, hái xoài mẹ ăn.
Ca daoĐố ai đếm được lá rơi Đố ai đếm được hết từng trời cao Đố ai đếm được vì sao Đố ai đếm công cha nghĩa mẹ
Ca daoNgó lên nuộc lạt mái nhà, Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu
Ca daoCông cha như núi ngất trời Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển đông Núi cao biển rộng mênh mông Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi !
Ca daoNguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)