Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
😄 Vì sao chủ đề “châm biếm” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao trào phúng — về thầy đồ dốt, quan tham, người giàu keo kiệt — là nơi tiếng cười dân gian lật ngược trật tự xã hội trong chốc lát: kẻ yếu được quyền cười vào mặt kẻ mạnh, dù chỉ trong một câu hát.
Chưa nặn bụt đã nặn bệ
Tục ngữLàm phần phụ trước phần chính, đặt cỗ trước khi có thức ăn.
Ăn lúc đói, nói lúc say
Tục ngữLúc đói ăn gì cũng ngon, lúc say nói điều thật lòng — bản năng con người.
Có voi đòi tiên/Hai Bà Trưng
Tục ngữĐã được nhiều còn đòi thêm, tham lam không biết đủ.
Chết đuối đọi đèn
Tục ngữNgười đang gặp nguy hiểm lại làm việc vô ích, không thiết thực.
Đơm đó ngọn tre
Tục ngữLàm việc không đúng chỗ, sai phương pháp, công dã tràng vô ích.
tẩu hỏa nhập ma
Tục ngữLuyện tập sai cách đến loạn thần — ý chỉ làm gì đó sai quá hóa điên.
mèo già thua gan chuột nhắt
Tục ngữNgười nhiều kinh nghiệm đôi khi lại thua kẻ non trẻ.
Giả lễ Chúa mường
Tục ngữLàm bộ lễ phép trước mặt người có quyền thế, giả tạo lịch sự.
Giàu/giầu điếc, sang đui
Tục ngữNgười giàu sang thường giả vờ không nghe không thấy để tránh phiền toái.
Chân nam đá chân chiêu
Tục ngữĐi đứng không vững, loạng choạng vì say hoặc mệt mỏi.
Bẻ què cho thuốc
Tục ngữTự gây hại rồi lại giả vờ giúp đỡ — giả nhân giả nghĩa.
Chực như chó chực cứt
Tục ngữChờ đợi một cách thấp hèn, tham lam ở chỗ không xứng đáng.
Bắt cá hai tay
Tục ngữCùng lúc muốn giành được hai thứ, tham lam nên cuối cùng không được gì.
Chửa (ra/đi) đến chợ đã lo/lăm ăn quà
Tục ngữChưa làm gì đã lo hưởng thụ trước — tính tham lam, ham của ngon.
Cha chung không ai khóc
Tục ngữViệc chung không ai chịu trách nhiệm, ai cũng nghĩ người kia lo.
Được bạn bỏ bè, được con trâu chậm chê me không cày
Tục ngữĐược cái tốt hơn thì quên cái cũ, vong ơn người đã giúp mình.
Thùng rỗng kêu to
Tục ngữNgười ít hiểu biết thì hay nói nhiều, rỗng kiến thức thì hay khoa trương.
Già kén kẹn hom
Tục ngữKén chọn quá thì đến già vẫn không lấy được chồng/vợ tốt.
Ăn ốc nói mò, ăn măng nói mọc, ăn cò nói bay
Tục ngữNói mà không có căn cứ, phán bừa theo suy đoán.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)