Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
😔 Vì sao chủ đề “than thân” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao than thân, đặc biệt tiếng than của người phụ nữ — "thân em như tấm lụa đào, phất phơ giữa chợ biết vào tay ai" — là một trong số ít không gian xã hội phong kiến cho phép phụ nữ công khai bày tỏ nỗi bất lực trước số phận bị định đoạt.
Thân em như trái sầu riêng Kẻ thì nói dở người thì khen ngon
Ca daoThân em như cá trong lờ, Hết phương vùng vẫy biết nhờ nơi đâu.
Ca daoThân em như cam quýt bưởi bòng Ngoài tuy cay đắng nhưng trong ngọt bùi.
Ca daoThân em như củ ấu gai Ruột trong thì trắng,vỏ ngoài thì đen Ai ơi nếm thử mà xem Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi
Ca daoThân em như Hạt mưa sa
Ca daoThân em như cột đình trung, Tay dơ cũng quẹt, tay phung cũng chùi.
Ca daoThân em như cá trong bồn, Không ăn có chịu, tiếng đồn oan chưa!
Ca daoNgang lưng thì thắt bao vàng, Đầu đội nón dấu, vai mang súng dài. Một tay thì cắp hỏa mai, Một tay cắp giáo, quan sai xuống thuyền. Tùng tùng trống đánh ngũ liên, Chân bước xuống thuyền nước mắt như mưa
Ca daoThân em như cánh hoa hồng, Lấy phải thằng chồng như đống cứt khô.
Ca daoThân em như quả dâu tây, Lâu lâu anh bóp cho lây nỗi buồn.
Ca daoThân em như tấm lụa điều, Đã đông nơi chuộng lại nhiều nơi thương.
Ca daoThân em như cúc bờ rào, Kẻ qua ngắt nhụy, người vào bẻ bông.
Ca daoThân em như xoài trên cây, Gió đông, gió tây, gió nam, gió bắc, Nó đánh lúc la lúc lắc trên cành, Một mai rơi xuống biết đành vào tay ai?
Ca daoThân em như cỏ ngoài đồng, Buồn thì anh nhổ, anh trồng rau răm.
Ca daoNgày xưa anh bủng anh xanh, Tay nâng chén thuốc, tay đèo múi ve Bây giờ anh khỏi anh lành, Anh mê nhan sắc, anh tình phụ tôi. Nhưng vì con cái họ lại một lần nữa cam chịu hẩm hiu. Chàng ơi phụ thiếp làm rua Thiếp như cơm nguội đỡ xua đói bụng
Ca daoThân em như mấy củ khoai, Sáng sáng anh đói, anh nhai đỡ lòng.
Ca daoThân em như hạt mưa sa, Hạt rơi xuống giếng, hạt ra ruộng cày.
Ca daoPhận em con gái chờ anh trở về .
Ca daoThân em đi lấy chồng chung, Khác nào như cái bung xung chui đầu.
Ca daoThân em vất vả trăm bề, Sớm đi ruộng lúa, tối về ruộng dâu. Có lược chẳng kịp chải đầu, Có cau chẳng kịp têm trầu mà ăn.
Ca daoNước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay. Ai làm cho bể kia đầy, Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?
Ca daoThân em như cái cọc rào, cớ sao anh chửi em vậy anh ơi,
Ca daoVăn thi phú lục chẳng hay Trở về làng cũ, học cày cho xong.
Ca daoThân em như đóa hoa rơi, Phải chăng chàng thật là người yêu hoa?
Ca daoThân em như hạc đầu đình, Muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay.
Ca daoThân em như hạt mưa rào
Ca daoThân em như giếng giữa đàng Người thanh rửa mặt, người phàm rửa chân
Ca daoThân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Ca daoThân em như cái chuông vàng, Để trong thành nội có ngàn quân canh. Thân anh như thể cái chày, Bỏ lăn bỏ lóc chờ ngày dộng chuông.
Ca daoThân em như miếng cau khô, Người thanh tham mỏng, kẻ thô tham dày.
Ca daoNguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)