Mê Kông Huyền Bí

Út Lành chạy đò ngang ở Cần Thơ và vớt xác trôi sông như cha cô từng làm. Một ngày nước ròng, trong túi một cái xác không ai nhận, cô tìm thấy cuốn sổ vớt y hệt sổ nhà mình, nét chữ của người cha mất tích mười hai năm. Dòng cuối ghi tên cô, kèm một ngày còn cách bảy tháng. Muốn xoá dòng ấy, cô phải mang cuốn sổ ngược chín khúc sông lên tới nguồn, và mỗi khúc vượt qua, cô mất một thứ thuộc về mình mà không nhớ mình từng có. Truyện có hai nhánh kết.

Sophea sinh trên nước ở một làng nổi bên Biển Hồ, gốc Việt, không giấy tờ nào nhận. Bốn năm trước em trai cô chết đuối, quan tài được buộc lên chạc cây giữa mùa nước, và một đêm gió lớn cô đã cắt dây. Từ đó mỗi năm khi dòng sông đổi chiều, thằng bé về. Năm đầu nó ngồi ăn cơm. Năm thứ hai không nói. Năm thứ ba chỉ còn mùi và một vệt nước trên sàn bè. Năm thứ tư, khi làng làm lễ mời vong ra khỏi nước, Sophea bắt đầu đếm lại số bước từ cửa tới chỗ mình ngồi.

Chín truyện vừa, mỗi truyện kể một người đã đứng lại canh một khúc sông ra sao. Một người dắt ngựa ở lại nơi nguồn nước còn chưa biết mình sẽ thành sông. Một bà gánh muối qua khúc không ai nhận. Một ông thư lại ở ngã tư bốn mặt nước. Một bà bán bún trên chợ nổi lúc bốn giờ sáng. Họ không phải thần. Họ từng có tên, từng ở một chỗ, rồi vì một chuyện gì đó mà không đi nữa.

Hai mươi tám truyện ngắn đi từ nguồn ra cửa biển, mỗi truyện một phận người sống nhờ nước: người dắt ngựa trên cao nguyên, người đan bẫy cá ở ghềnh thác, người đọc cột mực nước, người bán hàng trên ghe lúc trời chưa sáng, người giữ lăng ở cửa sông. Không phép màu, chỉ có nghề, cái giá và những điều người ta biết mà không nói.

Năm 1903, một người phu ở nam Lào nhặt được trong bùn một chiếc vòng bạc khắc ba chữ. Từ đó nó trôi, qua tay một người thợ ghe, một bà bán hàng, một ông thư lại, một đứa trẻ trên làng nổi, rồi một người đàn bà vớt xác ở Cần Thơ năm 2026. Mỗi lần nằm dưới nước, sông mài đi một ít chữ. Sáu người, sáu thời, cùng hỏi một câu không ai trả lời được: ba chữ ấy là gì.

Năm 2026, giữa sông Hậu nổi lên một cái cồn, xã cho mười bốn hộ nghèo ra đó cất chòi trồng rau. Yến bỏ việc ở Bình Dương về đưa má ra cồn. Má lẫn đã ba năm. Lên cồn được năm ngày, má gọi đúng tên cô. Trên cồn không có gì trôi đi: người già nhớ lại hết, người chết không đi, và cái cồn lớn lên từng tháng. Dưới cửa Trần Đề, họ hàng bên nội của cô bắt đầu hỏi nhau tên những người mà ai cũng lẽ ra phải nhớ.

Hưng hai mươi hai tuổi, bỏ học kế toán, livestream bán trái cây trên một cái ghe thuê ở Vàm Lụa, nói với má ở Cà Mau là mình làm kế toán công ty. Bà bún thuê anh một mùa nước nổi ngồi canh cái cột đo nước giữa ngã ba, công trả bằng chỗ đậu ghe ba mươi năm chưa ai nhường. Mỗi đêm một món đồ trôi tới mắc chân cột, mang theo một chuyện cả xóm biết mà không ai nói. Nói ra thì chuyện trôi, và một người thôi gọi anh bằng cái tên quen. Để tiếp thì chuyện ở lại. Mười hai tuần, ba mươi mốt chuyện, và một con số anh đếm mà không dám cộng.